Thị trường chip bộ nhớ toàn cầu đang chứng kiến một giai đoạn biến động chưa từng có trong nhiều thập ký trở lại đây. Nguyên nhân không đến từ chiến tranh thương mại hay dịch bệnh như trước, mà xuất phát từ sự bùng nổ mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI). Khi các tập đoàn công nghệ đổ hàng trăm tỷ USD vào trung tâm dữ liệu vfa siêu máy chủ phục vụ AI, nhu cầu về DRAM và NAND tăng vọt đến mức làm xáo trộn toàn bộ chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu. Những con chip vốn được dùng cho smartphone, laptop hay PC cá nhân giờ đây đang được "ưu tiên đặc biệt" cho hệ thống AI, đẩy thị trường tiêu dùng vào tình thế lép vế.
Không còn là câu chuyện cung - cầu thông thường, ngành bộ nhớ đã bước vào một giai đoạn mà lợi nhuận quyết định tất cả. Các nhà sản xuất lớn như Samsung, SK Hynix hay Micron buộc phải điều chỉnh chiến lược, tập trung tối đa vào khách hàng doanh nghiệp và trung tâm dữ liệu - nơi sẵn sàng trả giá cao gấp nhiều lần so với thị trường phổ thông. Hệ quả là nguồn chip dành cho thiết bị tiêu dùng ngày càng khan hiếm, trong khi giá bán liên tục bị đẩy theo chiều hướng tăng.
Samsung từ chối cung cấp DRAM cho bộ phận di động của chính mình
Samsung vốn khổng chỉ là một hãng điện thoại hay một "ông trùm" bán dẫn, đây là cả một hệ sinh thái khổng lồ, trải dài từ tủ lạnh, thiết bị gia dụng, đóng tàu, xây dựng cho tới sản xuất chip - bộ nhớ cho toàn cầu. Bên trong đế chế này là hàng chục công ty con hoạt động gần như độc lập, có mục tiêu lợi nhuận, kế hoạch và chiến lược riêng. Và chính điều đó đã tạo ra một nghịch lý chưa từng có: Samsung từ chối bán chip cho... Samsung.
Trong hệ sinh thái ấy có hai “nhân vật quyền lực” nhất:
Một bên là Samsung Electronics, chịu trách nhiệm làm nên các sản phẩm quen thuộc như Galaxy, laptop, tablet, đồng hồ thông minh – những thiết bị mà hàng trăm triệu người dùng trên thế giới đang sử dụng mỗi ngày.
Bên còn lại là Samsung Semiconductor Global, bộ phận sản xuất chip và bộ nhớ, cung cấp DRAM và NAND cho hầu hết các tập đoàn công nghệ lớn – bao gồm cả đối thủ lẫn… chính công ty mẹ của mình.
Trên thực tế, một chiếc laptop Samsung, Dell hay Lenovo đặt trên kệ hàng đều có thể đang dùng bộ nhớ do Samsung sản xuất. Với bộ phận bán dẫn, “khách hàng” không có khái niệm người nhà hay đối thủ – chỉ có bên nào trả giá cao hơn và ký hợp đồng có lợi nhất.
Thông thường, khi Samsung Electronics cần linh kiện để sản xuất điện thoại, họ vẫn sẽ ưu tiên dùng hàng nội bộ để tiết kiệm chi phí và kiểm soát chuỗi cung ứng. Nhưng thời kỳ hiện tại không còn “bình thường” nữa. Cơn khát bộ nhớ cho AI đã thay đổi hoàn toàn cục diện.
Các trung tâm dữ liệu AI – phục vụ cho những mô hình ngôn ngữ khổng lồ, siêu máy tính và nền tảng điện toán đám mây – sẵn sàng chi tiền ở mức “trên trời” để có được DRAM và bộ nhớ tốc độ cao. Trước áp lực lợi nhuận khổng lồ đó, những nhà sản xuất như Samsung, SK Hynix và Micron gần như không có lý do gì để ưu tiên cho mảng tiêu dùng – nơi biên lợi nhuận thấp hơn nhiều.
Theo báo cáo từ SamMobile, khi Samsung Electronics muốn đặt một lượng lớn DRAM cho các mẫu smartphone dự kiến ra mắt năm 2026, họ đã bị từ chối. Bộ phận Mobile Experience của Samsung muốn chốt giá và nguồn cung ổn định cho cả năm nhưng phía Samsung Semiconductor khẳng định không thể cam kết dài hạn vì tình trạng “chipflation” – lạm phát chip – đang ngoài tầm kiểm soát.
Kết quả là đôi bên buộc phải đi đến một thỏa thuận bất đắc dĩ: chỉ ký hợp đồng theo từng quý, với mức giá cao hơn đáng kể và không đảm bảo chắc chắn về sản lượng lâu dài. Đây là điều hiếm khi xảy ra trong một tập đoàn vốn nổi tiếng vì sự kiểm soát chặt chẽ chuỗi cung ứng như Samsung.
Nếu thông tin này là chính xác, không khó để dự đoán hệ quả tiếp theo: giá smartphone Samsung rất có thể sẽ tăng trong thời gian tới. Và không chỉ riêng Samsung, làn sóng này sẽ lan rộng ra toàn bộ thị trường: từ điện thoại, laptop cho đến linh kiện PC. Giá RAM máy tính có thể tăng mạnh hơn nữa, SSD khó giảm, còn các nhà sản xuất phải tìm cách “né sóng” bằng cách tích trữ hoặc cắt giảm cấu hình.
Raspberry Pi – thương hiệu vốn luôn cố gắng giữ giá ở mức dễ tiếp cận với sinh viên và người dùng phổ thông – cũng đã buộc phải tăng giá vì chi phí bộ nhớ leo thang. Lenovo và nhiều nhà sản xuất lớn khác đang âm thầm gom hàng, tích trữ chip như một cách phòng ngừa rủi ro.
Và nếu bạn đang chờ đợi năm 2026 để nâng cấp RAM với hy vọng giá giảm thì có lẽ… nên cân nhắc lại kỳ vọng đó. TeamGroup từng dự báo giá linh kiện đã tăng gấp ba lần trong giai đoạn cao điểm, còn giá RAM thành phẩm có những tháng nhảy vọt tới 100%. Nếu không có cú “sập” lớn của thị trường hoặc một công nghệ đột phá thay thế DRAM hiện tại, rất nhiều khả năng giá bộ nhớ sẽ tiếp tục leo thang xuyên suốt năm 2026, thậm chí kéo dài sang 2027 – hoặc lâu hơn.
Trong cuộc đua này, người chiến thắng rõ ràng là các ông lớn AI và trung tâm dữ liệu. Người “chịu trận” cuối cùng lại chính là người dùng phổ thông – những người chỉ muốn một chiếc điện thoại tốt hơn, một chiếc laptop mạnh hơn với mức giá dễ chịu hơn. Nhưng hiện tại, sân chơi đã đổi luật. Và AI chính là người viết ra bộ luật đó.
Micron chính thức rút khỏi thị trường tiêu dùng với Crucial
Không chỉ riêng Samsung thay đổi chiến lược, Micron - một trong ba nhà sản xuất DRAM lớn nhất thế giới - cũng vừa đưa ra quyết định mang tính bước ngoặt khi tuyên bố sẽ chấm dứt thương hiệu Crucial vào tháng 2/2026. Đây là thương hiệu đã gắn bó với người dùng PC trong gần 30 năm, nổi tiếng với các sản phẩm RAM và SSD chất lượng cao, giá phải chăng. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện tại, thị trường tiêu dùng đã không còn là "mảnh đất màu mỡ" đối với Micron.
Thay vì tiếp tực duy trì Crucial, hãng sẽ tập trung toàn bộ năng lực sản xuất vào các lĩnh vực mang lại lợi nhuận lớn nhất hơn như trung tâm dữ liệu AI, hạ tầng đám mây và các khách hàng doanh nghiệp chiến lực. Theo đại diện của Micron, phân khúc doanh nghiệp không chỉ có nhu cầu lớn mà còn ký kết hợp dài hạn, giá bán ổn định và ít biến động hơn rất nhiều so với thị trường bán lẻ. Ngược lại, phân khúc tiêu dùng lại có biên lợi nhuận thấp, cạnh tranh khốc liệt và tiềm ẩn nhiều rủi ro trong giai đoạn bất ổn hiện nay.
Bên cạnh đó, sự rút lui của Micron khỏi thị trường tiêu dùng đồng nghĩa với việc cuộc cạnh tranh giữa những cái tên còn lại sẽ trở nên gay gắt hơn bao giờ hết. Các hãng như Kingston, Corsair, G.Skill, ADATA hay TeamGroup giờ đây phải chạy đua để giành quyền tiếp cận nguồn chip từ Samsung và SK Hynix – hai nhà sản xuất giữ vai trò then chốt trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Khi nguồn cung bị siết chặt, trong khi nhu cầu từ người dùng và doanh nghiệp nhỏ vẫn không ngừng tăng, thị trường RAM và SSD trong năm 2025–2026 được dự đoán sẽ tiếp tục biến động mạnh. Giá có thể duy trì ở mức cao trong thời gian dài, đồng thời việc lựa chọn sản phẩm cũng trở nên khó khăn hơn khi các model thường xuyên rơi vào tình trạng khan hàng.
Về dài hạn, cơn khát bộ nhớ cho AI không chỉ thay đổi giá cả, mà còn làm thay đổi cả cấu trúc của ngành công nghiệp bán dẫn. Thị trường đang bước vào một “trật tự mới”, nơi AI trở thành trung tâm của mọi quyết định, còn người dùng phổ thông buộc phải thích nghi với một cuộc chơi hoàn toàn khác so với quá khứ.
Kết Luận
Chưa bao giờ ảnh hưởng của AI lại lớn đến mức có thể thay đổi toàn bộ trật tự ưu tiên của ngành bán dẫn như hiện nay. Việc một công ty từ chối chính bộ phận nội bộ, hay một thương hiệu 29 năm tuổi phải đóng cửa, cho thấy cuộc chơi mới không còn xoay quanh người tiêu dùng nữa – mà thuộc về các “ông lớn” trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo và dữ liệu.
Trong tương lai gần, nếu không có thêm các nhà máy sản xuất mới hoặc đột phá về công nghệ, giá chip nhớ sẽ rất khó quay về mức ổn định như trước đây.
